Choć został wybudowany jako prowizoryczna siedziba dawnego gimnazjum, to przetrwał blisko 150 lat i znalazł się w rejestrze zabytków. Mowa o zabytkowym gmachu przy ul. Wielkopolskiej 14, który powstał dzięki dobrej woli Johannesa Quistorpa. Od 2024 roku pozostaje pusty.

Ostatnim lokatorem budynku była Specjalna Szkoła Podstawowa nr 67. Pomimo adaptacji i prób dostosowywania do współczesnych standardów, w 2024 roku szkoła wyprowadziła się z gmachu.

Nie pójdzie (jeszcze) na sprzedaż

– To zabytkowy budynek, którego stan techniczny uniemożliwiał rozbudowę czy adaptację do wzrastającego zapotrzebowania, a także niemożliwe było dostosowanie nieruchomości do potrzeb uczniów niepełnosprawnych – tłumaczy powody wyprowadzki Sylwia Cyza-Słomska z biura prasowego magistratu.

Poszukiwania nowej siedziby trwały kilka lat, a pod uwagę brane były różne czynniki – odpowiednie „gabaryty” budowli, brak barier architektonicznych, możliwość szybkiego dostosowania do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, zaplecze sportowe i rekreacyjne, bliskość terenów zielonych. Tym sposobem szkoła została przeniesiona do budynku przy ul. Wojciechowskiego 50 (dawna Szkoła Podstawowa nr 7).

Po przeprowadzce, budynek nadal pozostaje w zasobach miasta. – Został przejęty i zabezpieczony przez ZBiLK. Na chwilę obecną stanowi rezerwę inwestycyjną miasta – dodaje Sylwia Cyza-Słomska.

Zabytek, który powstał na warunkach

Z zabytkiem związana jest postać filantropa i przedsiębiorcy Johannesa Quistorpa. W drugiej połowie XIX wieku w Stettinie istniały tylko dwa gimnazja – mariackie i miejskie. W 1876 roku władze wyszły z pomysłem utworzenia nowego, trzeciego gimnazjum o profilu humanistycznym.

„Z uwagi na trudności finansowe związane z utrzymaniem szkół, władze zastrzegły jednak, że nie będą partycypować w kosztach budowy nowego gmachu” – czytamy w karcie ewidencyjnej zabytku. Historię gmachu przybliżył historyk sztuki Maciej Słomiński.

Wówczas Budowlana Spółka Akcyjna Westend, na czele której stał Johannes Quistorp, przekazała nieodpłatnie działkę przy dzisiejszej ulicy Wielkopolskiej 14 (dawniej Deutsche-Strasse 22). Filantrop miał jednak warunek – działka mogła zostać przeznaczona wyłącznie pod budowę przyszłej szkoły.

Jak czytamy, pieniądze na budowę przekazało Kuratorium Fundacji Mariackiej, które jednocześnie zadeklarowało finansowanie bieżącej działalności gimnazjum. Projekt szkoły sporządził budowniczy Balthasar, a zatwierdziło go Królewskie Ministerstwo Robót Publicznych w Berlinie.

Przeznaczony na prowizoryczną siedzibę szkoły

Budowa ruszyła w październiku 1879 roku, a jesienią 1880 roku nowe gimnazjum zainaugurowało działalność. W eklektycznym gmachu z neorenesansowymi elementami znalazło się 6 klas gimnazjum i 3 klas wstępnych, mała sala zebrań, pokój nauczycielski, bibliotekę, mieszkanie dla dyrektora i woźnego. W pierwszym roku uczniów było 58 (dwie klasy wstępne i 4 gimnazjum). W kolejnym było ich już 449.

Co ciekawe, budynek został przeznaczony jedynie na prowizoryczną siedzibę szkoły. W 1888 roku pełnił tylko rolę pomocniczą, odciążając główny gmach szkoły wybudowany przy obecnej al. Papieża Jana Pawła II 22. Dziś znajdziemy tutaj siedzibę rektoratu Uniwersytetu Szczecińskiego.

W 1950 roku Miejska Dyrekcja Odbudowy przygotowała projekt odbudowy budynku. W kolejnych latach miały miejsce jedynie doraźne remonty, głównie malowanie wnętrz. Około 1995 roku piwnica została zaadoptowana na kuchnię i stołówkę.

Po wojnie w budynku mieściła się Szkoła Powszechna nr 15, potem Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Słabosłyszących, Internat Zespołu Szkół Budowlanych im. Kazimierza Wielkiego (do lat 80-tych XX w.), Szkoła Podstawowa Specjalna nr 67, Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna (w latach 1991-1993), a od 1 września 1993 roku - Zespół Szkół Specjalnych nr 4.