Klinika Kardiochirurgii mogłaby przyjąć więcej pacjentów, gdyż nie wykorzystywano nawet połowy dostępnych łóżek. A sposób prowadzenia niektórych zamówień może wskazywać na naruszenie zasad uczciwej konkurencji. To najpoważniejsze nieprawidłowości, których doszukała się w szpitalu na Pomorzanach Najwyższa Izba Kontroli.

NIK przyjrzał się działalności 10 szpitali klinicznych z różnych stron Polski. Wśród z nich znalazł się Uniwersytecki Szpital Kliniczny Nr 2 przy Al. Powstańców Wielkopolskich w Szczecinie.

Sprawdzano, czy szpitale kliniczne prawidłowo realizowały swoje zadania w zakresie działalności leczniczej, dydaktycznej i naukowej. Kontrola objęła okres od 1 stycznia 2022 roku do 19 sierpnia 2025 roku.

Co oceniono pozytywnie?

Jak wypadł szpital na Pomorzanach? Wiele aspektów jego funkcjonowania nie wzbudziło zastrzeżeń kontrolujących.

„W obszarze prowadzenia działalności leczniczej i gospodarki finansowej pozytywnie oceniono m.in. zapewnienie odpowiednich warunków organizacyjnych i technicznych udzielania świadczeń, zapewnienie odpowiedniej liczby personelu lekarskiego o wymaganych kwalifikacjach, dokonywanie zakupów aparatury medycznej, bilansowanie się gospodarki finansowej, wdrożenie systemu zapewnienia jakości i bezpieczeństwa. Prowadzenie działalności dydaktycznej oraz naukowo-badawczej oceniono jako prawidłowe” – czytamy w raporcie NIK.

Więcej wolnych łóżek niż zajętych

Jednocześnie wskazano 9 punktów, które wymagają poprawy. Pierwszy dotyczy zarządzania obłożeniem szpitalnych łóżek. Na Pomorzanach jest ich 412. Jak się jednak okazuje, część z nich zbyt długo pozostaje pusta.

Podano przykład Kliniki Kardiochirurgii, w której w 2022 roku obłożenie wyniosło 48,1 procent, w 2024 – 49,1 procent, a w 2023 – tylko 39,5 procent.

„Pomimo generalnie prawidłowej organizacji świadczeń zdrowotnych, odnotowano niewystarczające obłożenie, co uznano za sygnał ograniczonej efektywności zarządzania zasobem łóżkowym” – piszą kontrolerzy.

Nie było uczciwej konkurencji przy niektórych zamówieniach?

Sporo miejsca poświęcono „istotnym naruszeniom przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych w postępowaniach o zakup aparatury medycznej”. Zdaniem NIK może to oznaczać naruszenie zasad uczciwej konkurencji.

Przykłady? „W dwóch postępowaniach o udzielenie zamówienia ustalono wartość szacunkową zamówienia na podstawie oferty sporządzonej przez firmę, której następnie udzielono zamówień (w postępowaniach nie złożono innych ofert)”.

Uchybienia dotyczyły też pominięcia wstępnych konsultacji rynkowych (3 razy), wyznaczenia krótszego terminu składania ofert niż wymaga ustawa (3 razy), a raz wskazano tylko trzy dni na dostawę, montaż i uruchomienie sprzętu oraz przeprowadzenie szkoleń.

„Jako przyczynę takiego postępowania wskazano presję czasową, z uwagi na ryzyko utraty dofinansowania do zakupu” – czytamy w raporcie NIK.

Problemem szpitali w całej Polsce jest czas pracy bez odpoczynku

Podobnie jak w praktycznie wszystkich szpitalach, wykryto nieprawidłowości związane z zarządzaniem kadrą. Nie zgłaszano zmian dotyczących personelu medycznego do NFZ, nie zapewniono wymaganej liczby etatów pielęgniarskich na jedno łóżko, a pracownicy nie zawsze dostawali wymagany odpoczynek dobowy.

Dlatego główny wniosek kontrolerów do ministra zdrowia dotyczy obliczania norm czasu pracy personelu medycznego w odniesieniu do osób, niezależnie od liczby i formy zawartych przez nie umów.

„W ocenie NIK, niezbędne jest również podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do określenia w przepisach ustawy o działalności leczniczej maksymalnego dopuszczalnego nieprzerwanego czasu pracy personelu medycznego, w celu wyeliminowania przypadków nadmiernie długiego czasu udzielania świadczeń zdrowotnych przez lekarzy zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych”.

Jedną z nieprawidłowości w szpitalu na Pomorzanach było też zatrudnienie na stanowisku starszego asystenta lekarza, który nie miał kwalifikacji wynikających z rozporządzenia ministra zdrowia. Jak tłumaczono, zrobiono to z uwagi na potrzebę zabezpieczenia pracy kliniki.

Dodatni wynik finansowy

Szpital na Pomorzanach, w porównaniu do innych kontrolowanych szpitali, nie jest w złym stanie finansowym. Rok 2024 zakończył dodatnim wynikiem na poziomie ponad 3,2 mln zł. Mimo tego, w raporcie znalazło się też kilka punktów dotyczących kwestii finansowych.

Wskazano nieterminowe podejmowanie działań w celu egzekucji należności. Wytknięto dopuszczenie do powstania zobowiązań wymagalnych i zapłaty odsetek za zwłokę w ich regulowaniu. Problemem były też umowy najmu, które zdaniem kontrolerów nie zabezpieczały interesów szpitala, a podczas ich zawierania nie dopełniono formalności.

Więcej pacjentów i krótsze pobyty w szpitalach

Co jednak najważniejsze dla pacjentów, NIK zauważa, że szpitale kliniczne w Polsce generalnie działają coraz lepiej.

„We wszystkich analizowanych jednostkach zaobserwowano wzrost liczby pacjentów i hospitalizacji w latach 2022–2024, przy jednoczesnym skracaniu średniego czasu pobytu. Trend ten świadczy o wzroście efektywności funkcjonowania szpitali klinicznych oraz o ich dostosowywaniu się do współczesnych modeli zarządzania w ochronie zdrowia, w których kluczowe znaczenie ma intensywne wykorzystanie zasobów, skrócenie pobytu pacjentów i rozwój leczenia jednego dnia” – podkreślają kontrolerzy

Z całym raportem można zapoznać się na stronie https://www.nik.gov.pl/kontrole/P/25/041/.