W 1889 r. Towarzystwo Kombatantów ufundowało głaz z inskrypcją poświęconą cesarzom Wilhelmowi I, Fryderykowi III i Wilhelmowi II. Stanął on na cokole przy dzisiejszej ul. Włościańskiej na Pomorzanach, a wokół posadzono trzy dęby, które przetrwały do naszych czasów. Z czasem głaz zniknął z pierwotnego miejsca.
W 2021 r. odkopała go grupa pasjonatów kierowana przez dr. Marka Łuczaka, prezesa Pomorskiego Towarzystwa Historycznego, od lat zajmującego się dokumentowaniem historii dawnych mieszkańców Pomorza i ratowaniem śladów ich obecności. Zgodę na ustawienie go na zachowanym cokole wydał Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego. Wkrótce potem głaz został zrzucony. Niedawno Pomorskie Towarzystwo Historyczne ponownie ustawiło głaz na dawnym miejscu. Przywrócenie pomnika wzbudziło emocje. Czyn ten oprotestowali politycy Prawa i Sprawiedliwości przypominając przede wszystkim antypolską politykę prowadzoną przez uhonorowanych inskrypcją cesarzy.
Jaki jest nasz stosunek do dziedzictwa pozostawionego na ziemiach przyznanych Polsce decyzją aliantów w 1945 r.? Czy traktujemy je wybiórczo, podobnie jak dziedzictwo przywiezione przez osadników po 1945 r.? Co odrzuciliśmy, zaadaptowaliśmy, a co zaakceptowaliśmy z przeszłości? Jaką prezentujemy kulturę pamięci na trudnym obszarze pogranicza? Do jakiej tradycji chcemy odwoływać się dziś? To tylko część pytań, które staną się punktem wyjścia do dyskusji. Zapraszamy wszystkich zainteresowanych.
Michał Dębowski, historyk sztuki, stypendysta na Università degli Studi di Udine we Włoszech. Związany z badaniem, ochroną i popularyzacją zabytków. Kierował Wydziałem Zabytków Nieruchomych w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków w Szczecinie, od 2018 r. pełni funkcję Miejskiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie. Od 2022 r. asystent w Katedrze Historii i Teorii Architektury na Wydziale Architektury Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego. Członek Rady Muzeum Narodowego w Szczecinie, Rady Programowej Centrum Solidarności „Stocznia” w Szczecinie oraz pierwszej Rady Programowej Instytucji Kultury Miasta Szczecin „Willa Lentza”. Członek Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Miłośnik muzyki dawnej i współorganizator wydarzeń artystycznych realizowanych przez Fundację Akademia Muzyki Dawnej oraz Fundację Zamek Roztoka.
Michał Dłużak, Pomorzanin w drugim pokoleniu, socjolog. Inżynier zapewnienia jakości w branży IT, z zamiłowania ogrodnik. Pracownik Muzeum Narodowego w Szczecinie. Bibliofil, archeolog fantastyki naukowej, kolekcjoner i czytelnik. Członek Szczecińskiej Kliki Literackiej. Autor powieści fantastyczno-historycznej dla młodzieży „Kocie oko” oraz słuchowisk historycznych „Pies ogrodnika” i „Sonata śmierci” (w konwencji grozy). Badacz historii i kultury regionalnej współpracujący z grupą „Sławoborze RETRO”, przywracający pamięć o przeszłości swojej rodzinnej miejscowości.
Dr Małgorzata Gwiazdowska, historyczka sztuki, absolwentka podyplomowych studiów rewaloryzacji staromiejskich zespołów zabytkowych. W latach 1996–2018 Miejska Konserwator Zabytków w Szczecinie. Należy do Polskiego Komitetu Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków ICOMOS oraz do Stowarzyszenia Historyków Sztuki, pełni funkcję Przewodniczącej Komisji Konserwatorskiej przy ZG SHS i Wiceprezeski Szczecińskiego Oddziału SHS. Od 2012 r. w Jury Komisji konkursowej Ministra Kultury „Zabytek Zadbany”. Autorka ponad 60 artykułów i opracowań dotyczących zabytkowej architektury Szczecina i Pomorza Zachodniego oraz zagadnień związanych z tworzeniem samorządowej służby konserwatorskiej.
Maciej Kopeć, działacz opozycji demokratycznej, historyk, nauczyciel historii w szczecińskich szkołach ponadpodstawowych, radny Rady Miasta Szczecin kilku kadencji, także bieżącej. Radny Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego w kadencji 2018–2024. Zarówno w Radzie, jak i Sejmiku pełnił różne ważne funkcje. W latach 2006–2008 Zachodniopomorski Kurator Oświaty, a w latach 2016–2020 podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej. 2021–2024 członek Zarządu Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji (FRSE) w Warszawie. Przewodniczący Komitetu Polsko-Litewskiego Funduszu Wymiany Młodzieży, członek Rady Polsko-Ukraińskiej Rady Wymiany Młodzieży. Autor publikacji „Solidarność ’80. Pierwszych dwadzieścia lat. Geneza, program, działalność” oraz licznych artykułów historycznych i dotyczących systemu oświaty.
Dorota Pundyk, emerytowana nauczycielka, propagatorka edukacji regionalnej. Pasjonatka przedwojennej historii Szczecina, przede wszystkim historii Johannesa Quistorpa i jego rodziny – opowieść o Quistorpach przybliża Szczecinianom organizując lekcje i wycieczki. Od 2021 prowadzi stronę na Facebooku poświęconą Quistorpom, pracowała też przy przygotowaniu wystaw o Quistorpach w Książnicy Pomorskiej i w plenerze. Pod egidą Urzędu Miasta Szczecin współtworzyła projekt upamiętnienia Johannesa Quistorpa, w ramach którego prowadziła wycieczki, wykłady oraz opracowała mapkę Westendu w Szczecinie. Współautorka scenariusza do filmu o Johannesie Quistorpie. Prezeska „Stowarzyszenia Johannes Quistorp”.
Komentarze