Blisko 90-letnia stacja benzynowa na autostradzie A6 w okolicy Kołbaskowa stała się jednym z najbardziej nietypowych zabytków w regionie. „Ze względu na czas powstania, funkcję, prostotę bryły, a także czystość stylu i konstrukcji, stanowi kwintesencję nurtu modernistycznego. Jest jedynym zachowanym przykładem tego typu stacji na terenie województwa zachodniopomorskiego” - tłumaczą przedstawiciele Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie.

Stacja wciąż działa, ale w najbliższych miesiącach planowana jest budowa nowego węzła Szczecin Zachód w innym miejscu A6. Wtedy zostanie odcięta od autostrady, a dojazd będzie możliwy tylko ślepą drogą, która zastąpi brukowany zjazd.

Wykonawca przebudowy nie będzie musiał rozbierać stacji, ale przyszłość niepotrzebnego już budynku może być różna. Dlatego miejski konserwator zabytków zaapelował w ubiegłym roku, żeby objąć stację najwyższą ochroną. Teraz wpis do rejestru stał się faktem.

„Wspaniała wiadomość! Cieszę się, że zainicjowana przeze mnie sprawa doczekała się szczęśliwego finału w postaci wpisania do rejestru zabytków stacji paliw typu „Fürstenwalde”, położonej przy węźle autostradowym Kołbaskowo. Dziękują ze współpracę w tym zakresie Wojewódzkiemu Urzędowi Ochrony Zabytków w Szczecinie” – napisał Michał Dębowski.

„Odwoływały się do poczucia dynamizmu i szybkości ruchu autostradowego”

Co jest wyjątkowego w tej stacji paliw? Na pewno modernistyczna architektura. Zaokrąglony budynek układa się w literę „v”. Trójkątny kształt pozwalał bowiem optymalnie wpisywać się między łącznicę zjazdowe z budowanych przez Niemców autostrad.

„Opływowe kształty budynków utrzymane w stylistyce streamline design nawiązywać miały do aerodynamicznych i opływowych form inspirowanych przemysłem lotniczym, kolejowym i stoczniowym. Odwoływały się do poczucia dynamizmu i szybkości ruchu autostradowego” – tłumaczy WUOZ.

„Obiekt zachował walor autentyczności”

Mowa o stacjach typu Fürstenwalde, zaprojektowanych w pracowni arch. Friedricha Tammsa, profesora Politechniki Berlińskiej. Ta podszczecińska powstała w 1937 roku. Na parterze znajdowała się przede wszystkim przestrzeń dla podróżnych i toalety, a w piwnicy magazynowano paliwo oraz węgiel.

„Po 1945 r. stacja została nieco przebudowana - zastosowano przed wszystkim wykończenia elewacji i zadaszenia przy użyciu współczesnych materiałów budowlanych. Są to zmiany odwracalne, które nie zatarły jej pierwotnego charakteru, w związku z czym obiekt zachował walor autentyczności” – podkreślają przedstawiciele WUOZ.

Do dziś istnieją cztery obiekty tego typu. Dwie stacje przy autostradzie pod Wrocławiem, ta podszczecińska i pierwsza - w niemieckiej miejscowości Fürstenwalde – od której pochodzi nazwa wszystkich. Każda z nich jest zabytkiem

„Autostrada i związany z nią obiekt stacji paliw należą do najbardziej awangardowych dzieł budowlanych z lat 30. XX wieku” – ocenia WUOZ.