Jak to w ogóle możliwe, że oferta inwestycyjna, która początkowo wyglądała wiarygodnie, zmieniła się w próbę wyłudzenia tak ogromnych pieniędzy? Przyglądamy się mechanizmom manipulacji, które mogą doprowadzić nie tylko do utraty oszczędności, lecz także do wieloletniego zadłużenia.
Od reklamy z politykami do spotkania na parkingu
Historia ma swój początek w mediach społecznościowych, gdzie opublikowano materiał wideo z wykorzystanym wizerunkiem znanych polityków, mającym uwiarygodnić fikcyjną ofertę inwestycyjną. Jedną z osób, które obejrzały to nagranie, była 60-letnia szczecinianka – kobieta kliknęła zamieszczony przy nim link, po czym trafiła na fałszywy formularz kontaktowy i niedługo później wpłaciła pierwsze 800 złotych za pomocą BLIK-a.
W kolejnych dniach regularnie telefonował do niej mężczyzna podający się za maklera papierów wartościowych. Podczas licznych rozmów systematycznie zapewniał kobietę, że uczestniczy w pełni legalnym przedsięwzięciu, aż w końcu zdołał przekonać ją do przelania kolejnych 37 tysięcy złotych na wskazany rachunek bankowy.
Na tym oszuści nie zamierzali jednak poprzestać i próbowali skłonić ją do zaciągnięcia kredytów na łączną kwotę 137 tysięcy złotych. Tym razem jednak pieniądze nie miały iść przelewem, lecz zostać przekazane osobiście na parkingu jednego ze szczecińskich sklepów.
W tym momencie kobieta nabrała podejrzeń i skontaktowała się z policją. Funkcjonariusze z Komisariatu Policji Szczecin Dąbie niezwłocznie udali się na miejsce planowanego spotkania, gdzie zatrzymali 38-letnią kobietę i 39-letniego mężczyznę podejrzanych o udział w oszustwie.
Oboje usłyszeli zarzuty, a sąd zdecydował o zastosowaniu wobec nich dwumiesięcznego aresztu tymczasowego. W komunikacie opublikowanym 22 lipca 2025 roku policja zaznaczyła również, że sprawa ma charakter rozwojowy i nie wyklucza się kolejnych zatrzymań.
Do momentu interwencji funkcjonariuszy szczecinianka przekazała oszustom łącznie 37 800 złotych, natomiast kwota 137 tysięcy złotych stanowiła sumę kredytów, do których zaciągnięcia próbowano ją nakłonić. Z komunikatu policji nie wynika, aby kobieta zdążyła zaciągnąć te zobowiązania. Kluczowe było to, że śledczym udało się zapobiec przekazaniu kolejnej gotówki.
Dlaczego oszuści zaczynają od kilkuset złotych?
Początkowa wpłata w wysokości 800 złotych mogła wydawać się niewielkim wydatkiem w zestawieniu z zyskami obiecywanymi przez przestępców podających się za doradców inwestycyjnych. Oszuści często wykorzystują ten mechanizm: zainteresowana osoba wypełnia formularz, wpłaca stosunkowo niewielką kwotę i czeka na rozwój wypadków.
Niedługo potem rozpoczyna się seria rozmów z fałszywym brokerem. Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) opisuje ten schemat w swoich materiałach poświęconych oszustwom inwestycyjnym – przestępca regularnie kontaktuje się z ofiarą, roztacza wizje zysków osiąganych przez innych inwestorów i przekonuje ją, że trafiła na niepowtarzalną okazję.
Elementem oszustwa bywa także preparowana platforma inwestycyjna, na której ofiara widzi dynamiczne wykresy, rosnące saldo rachunku oraz historię pozornie udanych transakcji. Choć liczby wyglądają wiarygodnie, nie muszą odzwierciedlać rzeczywistych operacji. Zdarza się nawet, że przestępcy wypłacają ofierze niewielkie kwoty, aby uwiarygodnić rzekome zyski i zachęcić ją do wpłacania znacznie większych sum.
Z czasem uruchamia się dodatkowy mechanizm psychologiczny: osoba, która zaangażowała już kilka lub kilkadziesiąt tysięcy złotych, może mieć ogromne trudności z wycofaniem się z przedsięwzięcia. Każda kolejna wpłata daje jej bowiem złudną nadzieję na odzyskanie wcześniej przekazanych środków.
Psychologowie określają to zjawisko mianem efektu utopionych kosztów – wcześniejsza strata zaczyna wpływać na kolejne decyzje, mimo że powinny być one oceniane niezależnie. Oszust podtrzymuje tę nadzieję, przekonując, że wystarczy jeszcze tylko jedna wpłata, aby odblokować zgromadzony kapitał wraz z wypracowanym zyskiem.
Gdy kończą się oszczędności, oszuści proponują kredyt
Kiedy własne środki ofiary się kończą, przestępcy mogą próbować skłonić ją do zaciągnięcia pożyczki lub kredytu bankowego. W ten sposób ryzyko utraty oszczędności zmienia się w zagrożenie wieloletnim zadłużeniem.
KNF zwraca uwagę na sytuacje, w których fałszywy broker informuje klienta o konieczności opłacenia podatku, prowizji lub dodatkowej opłaty operacyjnej przed wypłatą rzekomego zysku. Gdy na rachunku brakuje środków, oszust może sugerować szybkie pozyskanie finansowania.
Zdarza się, że przestępca instruuje ofiarę podczas składania internetowego wniosku kredytowego, prosi o przekazanie kodu autoryzacyjnego z SMS-a albo podpowiada, co powiedzieć konsultantowi bankowemu podczas rozmowy weryfikacyjnej.
Często wykorzystywane jest przy tym oprogramowanie do zdalnej obsługi komputera lub telefonu. Pod pretekstem wsparcia przy konfiguracji konta inwestycyjnego przestępcy proszą o instalację aplikacji, która może umożliwić im obserwowanie ekranu, przejmowanie kontroli nad urządzeniem i wykonywanie operacji bez pełnej świadomości użytkownika.
Kredyt rzeczywiście udzielony przez bank staje się realnym zobowiązaniem finansowym. Jeśli wypłacone pieniądze trafią w ręce oszustów, poszkodowany może zostać z koniecznością spłaty rat, mimo że nie ma już dostępu do otrzymanego kapitału.
Ile kosztowałby kredyt na 137 tysięcy złotych?
Przyjmijmy hipotetycznie, że ktoś zaciąga kredyt na kwotę 137 tysięcy złotych ze stałym oprocentowaniem nominalnym wynoszącym 10% w skali roku i rozkłada jego spłatę na osiem lat, co daje 96 równych rat miesięcznych. Dla uproszczenia pomijamy prowizję, ubezpieczenie oraz inne ewentualne opłaty.
W takich warunkach pojedyncza rata kapitałowo-odsetkowa wyniosłaby około 2079 złotych. Po ośmiu latach kredytobiorca oddałby bankowi łącznie około 199,6 tysiąca złotych, z czego ponad 62,5 tysiąca stanowiłyby same odsetki.
Obciążenie na poziomie ponad dwóch tysięcy złotych miesięcznie jest poważnym wyzwaniem, zwłaszcza dla osoby z napiętym budżetem domowym. Przy ocenie możliwości spłaty konieczne jest uwzględnienie bieżących kosztów utrzymania oraz wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Choć bank weryfikuje dochody i historię w BIK, sam kredytobiorca powinien dokładnie przeliczyć, ile pieniędzy pozostanie mu na życie po uregulowaniu wszystkich rat.
Na ten aspekt zwraca uwagę firma Outloop, zajmująca się pośrednictwem kredytowym i wsparciem w pozyskiwaniu finansowania. W swoich materiałach poświęconych zdolności kredytowej podkreśla znaczenie stałych dochodów, kosztów utrzymania oraz istniejących zobowiązań i limitów kredytowych. Przy napiętym budżecie nawet jedna dodatkowa rata może sprawić, że regulowanie codziennych rachunków stanie się znacznie trudniejsze.
Podobnych historii jest więcej. CERT Polska ostrzega przed skalą zjawiska
W marcu 2025 roku policjanci z Płońska opisali historię 65-letniej mieszkanki powiatu płońskiego, która po kliknięciu w reklamę funduszu inwestycyjnego wpłaciła 845 złotych, a następnie pod wpływem fałszywych doradców zainstalowała aplikację do zdalnej obsługi telefonu. Przestępcy nakłonili ją do zaciągnięcia kredytu bankowego oraz pożyczki pozabankowej. Pieniądze trafiły na wskazane przez oszustów rachunki, a łączna strata poszkodowanej przekroczyła 140 tysięcy złotych.
O skali zagrożenia mówią dane Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej (NASK). Z raportu opublikowanego w kwietniu 2026 roku wynika, że działający w jej strukturach zespół CERT Polska zarejestrował w 2025 roku 260 783 incydenty cyberbezpieczeństwa, z czego 253 238 stanowiły oszustwa komputerowe. To ponad 97% wszystkich odnotowanych incydentów, a liczba oszustw wzrosła o 158% w porównaniu z rokiem 2024.
Równie alarmujące są statystyki dotyczące samych fałszywych ofert inwestycyjnych. W 2025 roku na Liście Ostrzeżeń CERT Polska znalazły się 98 663 domeny powiązane z takimi oszustwami – ponad dwukrotnie więcej niż rok wcześniej. Nie oznacza to tylu poszkodowanych osób, lecz pokazuje skalę internetowej infrastruktury wykorzystywanej przez przestępców.
Kredyt zaciągnięty pod wpływem oszustwa. Jakie możliwości ma poszkodowany?
Osoba, która pod wpływem manipulacji zaciągnęła kredyt, powinna niezwłocznie skontaktować się ze swoim bankiem. Dalsze możliwości działania zależą od sposobu zawarcia umowy, osoby autoryzującej operację oraz tego, czy pieniądze zdążyły już opuścić rachunek.
Ustawa o kredycie konsumenckim w art. 53 przewiduje prawo do odstąpienia od umowy bez podawania przyczyny w terminie 14 dni od jej zawarcia. W niektórych sytuacjach bieg tego terminu rozpoczyna się później – na przykład wtedy, gdy kredytodawca przekazał wymagane prawem informacje dopiero po podpisaniu dokumentów.
Nie oznacza to jednak, że dług automatycznie znika. Zgodnie z art. 54 tej samej ustawy konsument powinien zwrócić udostępniony kapitał wraz z odsetkami za okres korzystania ze środków, nie później niż w ciągu 30 dni od złożenia oświadczenia o odstąpieniu.
Jeśli wypłacone środki trafiły już do oszustów, poszkodowany znajduje się w dramatycznym położeniu. Co do zasady bank nadal może oczekiwać zwrotu kapitału, do którego kredytobiorca nie ma już dostępu. Sam fakt wykonania przelewu pod wpływem kłamstw i presji nie przesądza też automatycznie, że transakcja była nieautoryzowana. Znaczenie mają okoliczności jej zatwierdzenia oraz przebieg całego zdarzenia.
Z inną sytuacją mamy do czynienia wtedy, gdy przestępcy wykorzystali skradzione dane osobowe i zaciągnęli zobowiązanie bez wiedzy i zgody poszkodowanego. O sposobach reagowania na takie wyłudzenie oraz zabezpieczenia swoich danych firma Outloop pisze w poradniku „Pożyczka bez dowodu osobistego – czy to możliwe i bezpieczne?”.
Po wykryciu oszustwa należy zabezpieczyć korespondencję, potwierdzenia transakcji oraz dokumentację kredytową. Gdyby doszło do sporu z bankiem co do odpowiedzialności za zadłużenie, warto złożyć reklamację i rozważyć skorzystanie z indywidualnej porady prawnej. W razie nieuwzględnienia reklamacji można również zwrócić się o pomoc do Rzecznika Finansowego.
Weryfikacja doradcy nie kończy się na sprawdzeniu numeru rejestrowego
Oszuści chętnie przybierają tożsamość maklerów, analityków lub doradców finansowych. Profesjonalnie brzmiące stanowiska i specjalistyczne słownictwo potrafią skutecznie uśpić czujność, zwłaszcza gdy rozmówca powołuje się na znane instytucje.
Podstawowym krokiem jest ustalenie pełnej nazwy firmy, jej danych rejestrowych oraz rzeczywistego zakresu działalności. Nie wystarczy jednak, że rozmówca poda prawdziwy numer rejestracyjny lub nazwisko pracownika legalnego przedsiębiorstwa. Takie informacje mogą zostać skopiowane i wykorzystane przez przestępców podszywających się pod cudzą firmę.
Warto samodzielnie znaleźć oficjalną stronę danego podmiotu, sprawdzić właściwy dla rodzaju usługi rejestr lub wykaz KNF i skontaktować się z firmą przez numer telefonu pozyskany niezależnie od reklamy. Pośrednik kredytowy i podmiot uprawniony do świadczenia usług maklerskich wykonują różne czynności, dlatego sama obecność firmy w którymkolwiek rejestrze nie potwierdza, że może legalnie oferować wszystkie produkty finansowe.
Szczególną ostrożność powinny wzbudzić żądania przelewu na prywatne konto, prośby o instalację aplikacji do zdalnej obsługi urządzenia oraz polecenia zaciągnięcia kredytu w celu uzyskania dostępu do rzekomych zysków. Legalność firmy nie powinna też być oceniana wyłącznie na podstawie wyglądu jej strony internetowej.
Co zrobić po odkryciu oszustwa?
Gdy rozmówca zaczyna domagać się kolejnych wpłat, należy natychmiast przerwać kontakt. Zapewnienia, że ostatni przelew pozwoli odblokować środki, są częstą manipulacją stosowaną do wyłudzenia dodatkowych pieniędzy.
Jeśli przelew został już zrealizowany, należy jak najszybciej skontaktować się z bankiem – pracownik infolinii sprawdzi, czy istnieje możliwość wstrzymania operacji, podjęcia próby odzyskania środków lub zabezpieczenia bankowości elektronicznej. Czas jest tu kluczowy, choć wycofanie przelewu po jego zaksięgowaniu na rachunku odbiorcy bywa niemożliwe.
Równolegle należy zgłosić sprawę na policji, dostarczając potwierdzenia transakcji, historię rozmów, wiadomości oraz adresy witryn internetowych wykorzystywanych przez oszustów. Podejrzane strony warto również zgłaszać do zespołu CERT Polska przez formularz na stronie incydent.cert.pl.
Jeżeli przestępcy uzyskali dane osobowe lub dostęp do bankowości, warto pobrać raport z Biura Informacji Kredytowej (BIK), aby sprawdzić aktualne zobowiązania oraz zapytania kredytowe wysyłane przez instytucje finansowe. Można także uruchomić alerty BIK powiadamiające między innymi o zapytaniach kredytowych oraz zastrzec numer PESEL.
Jednocześnie trzeba uważać na propozycje „odzyskania skradzionych środków za opłatą”. KNF ostrzega, że przestępcy mogą ponownie kontaktować się z poszkodowanymi osobami, podając się tym razem za kancelarie prawne lub firmy oferujące pomoc w odzyskaniu pieniędzy.
Komentarze