Zgaga i ból żołądka są jednymi z najczęstszych dolegliwości ze strony układu pokarmowego i w większości przypadków mają charakter przejściowy. Zdarza się jednak, że te same objawy towarzyszą poważniejszym zaburzeniom górnego odcinka przewodu pokarmowego, których nie można rozpoznać jedynie na podstawie wywiadu. Gastroskopia pozwala bezpośrednio obejrzeć przełyk, żołądek i początkowy odcinek dwunastnicy, a w razie potrzeby pobrać materiał do dalszej oceny. Nie każdy epizod zgagi wymaga takiej diagnostyki, ale są sytuacje, w których badanie warto rozważyć bez zwłoki.

Zgaga i ból żołądka – kiedy to tylko dolegliwość, a kiedy sygnał ostrzegawczy

Sporadyczna zgaga, która pojawia się po obfitym posiłku, alkoholu lub tłustych potrawach, zazwyczaj nie jest powodem do niepokoju i często ustępuje po modyfikacji diety oraz stylu życia. Inaczej jest, gdy objawy nawracają, utrzymują się przez ponad dwa tygodnie lub nie ustępują mimo stosowania leków dostępnych bez recepty. W takich przypadkach warto skonsultować się z lekarzem, który oceni, czy dolegliwości wymagają dalszej diagnostyki endoskopowej.

Istnieje grupa objawów, które niezależnie od częstości ich występowania powinny skłonić do szybszej konsultacji lekarskiej. Towarzyszą one czasem zgadze lub bólowi żołądka i mogą wskazywać na poważniejsze zaburzenie górnego odcinka przewodu pokarmowego. Możliwe wskazania do gastroskopii:

  • niewyjaśniony spadek masy ciała;

  • trudności w przełykaniu lub ból podczas przełykania;

  • silny ból w nadbrzuszu, zwłaszcza pojawiający się w nocy;

  • obecność krwi w wymiotach lub smoliste, czarne stolce;

  • niedokrwistość bez oczywistej przyczyny.

Obecność choćby jednego z tych objawów, szczególnie u osób po 45. roku życia, jest zwykle wskazaniem do wykonania gastroskopii. Sama zgaga bez dodatkowych sygnałów ostrzegawczych nie musi oznaczać potrzeby badania, ale jej przewlekły charakter jest wystarczającym powodem, by omówić to z lekarzem.

Na czym polega gastroskopia i co wykrywa?

Gastroskopia to badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego. Lekarz wprowadza przez jamę ustną giętki endoskop zakończony kamerą, który pozwala obejrzeć błonę śluzową przełyku, żołądka oraz opuszki i części zstępującej dwunastnicy. Obraz z kamery jest wyświetlany na monitorze w czasie rzeczywistym, umożliwiając dokładną ocenę stanu tkanek i wykrycie zmian niewidocznych w innych badaniach.

W trakcie badania możliwe jest pobranie wycinków błony śluzowej do badania histopatologicznego. Pozwala to potwierdzić lub wykluczyć konkretne rozpoznanie. Gastroskopię można wykonać w znieczuleniu miejscowym gardła lub w sedacji, zależnie od preferencji pacjenta i wskazań lekarza. Samo badanie trwa zwykle kilka minut. Bywa odczuwane jako nieprzyjemne, zwłaszcza w momencie wprowadzania endoskopu.

Kto powinien rozważyć gastroskopię i jak przygotować się do badania

Do gastroskopii warto się zgłosić, gdy dolegliwości ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego utrzymują się przez dłuższy czas, nawracają po zakończeniu leczenia lub towarzyszą im opisane wcześniej objawy alarmowe. Znaczenie ma także wiek pacjenta – po 45. roku życia te same objawy częściej stanowią wskazanie do badania niż u osób młodszych, u których dolegliwości dyspeptyczne mają zwykle łagodniejszy przebieg.

Przygotowanie do gastroskopii ma na celu zapewnienie dobrej widoczności podczas badania oraz zmniejszenie ryzyka powikłań. Zwykle dzień przed badaniem zaleca się spożywanie lekkostrawnych posiłków i unikanie alkoholu oraz ciężkostrawnych potraw. Przed gastroskopią należy również zachować odpowiedni odstęp od ostatniego posiłku i przyjmowania płynów – dokładny schemat najlepiej ustalić z personelem placówki wykonującej badanie. Informacje o zakresie badań endoskopowych są dostępne tutaj.