Bohdan Luts, Zwycięzca 17. Konkursu Wieniawskiego | Moja ojczyzna vol. 2

Zapraszając Państwa na koncert laureata I nagrody Konkursu Wieniawskiego, zdajemy sobie sprawę z tego, że właściwie nie trzeba już niczego w rekomendacji tego wieczoru dodawać. Niemniej wykorzystamy to jako pretekst do przybliżenia sylwetki patrona konkursu, gdyż warto wiedzieć, do kogo porównywani są jego laureaci.

Henryk Wieniawski urodził się w 1835 roku w Lublinie i już jako dziecko został uznany za talent wyjątkowy. W wieku zaledwie ośmiu lat, mimo że regulamin tego nie przewidywał, został przyjęty specjalnym dekretem do Konserwatorium Paryskiego, gdzie studiował w klasie Josepha Lamberta Massarta. Naukę ukończył jako jedenastoletni chłopiec, stając się najmłodszym absolwentem w dziejach uczelni. Bardzo wcześnie rozpoczął też wielką karierę koncertową: jeszcze jako nastolatek odbywał rozległe tournées po Rosji i Europie Środkowej, a później występował m.in. w Paryżu, Londynie, Petersburgu, Wiedniu, Berlinie i Brukseli. Był nie tylko wirtuozem, lecz także pedagogiem dwóch ważnych europejskich ośrodków muzycznych: Konserwatorium Petersburskiego i Konserwatorium Brukselskiego. We wspomnieniach o Wieniawskim powraca obraz artysty o ogromnej charyzmie, błyskotliwej inteligencji i wielkim uroku osobistym.

Wieniawski niemal bez przerwy podróżował, koncertował i komponował, a jego życie miało tempo niemal niewiarygodne, zwłaszcza jeśli pamiętamy, że w ostatnich jego latach ciężko chorował. W młodości porównywano go do Paganiniego, a Hector Berlioz pisał o nim jako o jednym z najwybitniejszych skrzypków, jacy wyszli z Konserwatorium Paryskiego. Z kolei Józef Sikorski próbował uchwycić niezwykłą energię jego gry słowami: Siła, z jaką p. Wieniawski porywa słuchaczów, ma w sobie coś szatańskiego, coś ognisto-chmurnego. Był też człowiekiem o wielkiej swobodzie towarzyskiej, cenionym zarówno przez publiczność, jak i przez europejskie elity artystyczne oraz dwory królewskie. Jednocześnie niestety zachowały się wzmianki o jego, łagodnie rzecz ujmując, lekkomyślności finansowej i skłonności do hazardu, które sprawiały, że mimo ogromnych sukcesów bywał w bardzo trudnej sytuacji materialnej.

Szczególne miejsce w jego dorobku zajmują dwa koncerty skrzypcowe. I Koncert fis-moll op. 14 został ukończony w 1853 roku i zabrzmiał po raz pierwszy w lipskim Gewandhausie. Recenzent pisał po tym wykonaniu, że publiczność była zelektryzowana. II Koncert d-moll op. 22, nad którym pracował dłużej i który ostatecznie wydał w roku 1870, należy do najdojrzalszych dzieł jego petersburskiego okresu. Pod koniec życia skomponował jeszcze Koncert a-moll, później zaginiony, znany dziś jedynie ze wzmianek w programach i recenzjach. Wieniawski pozostał w pamięci współczesnych jako artysta o grze szlachetnej, poetyckiej, pełnej ognia. To właśnie połączenie olśniewającej techniki i intensywnej ekspresji sprawiło, że stał się niedoścignionym wzorem dla współczesnych skrzypków, którzy stają w szranki w konkursie jego imienia.