Na plakacie autorstwa Agaty Pełechaty widzimy przysłoniętą woalką twarz pięknej lalki. Na tej zwiewnej zasłonie znalazły sobie miejsce czerwone owady i insekty. To skrótowa wizja świata, w którym żyją bohaterowie najnowszego spektaklu przygotowanego przez Operę na Zamku w Szczecinie. Balet „Lalka” na motywach słynnej powieści Bolesława Prusa, z choreografią stworzoną przez Grzegorza Brożka, to inscenizacja, która może zaskoczyć czytelników i kinomanów, którzy znają pierwowzór literacki i jego ekranizacje.

Pokonać granice społeczne

Spektakl rozpoczyna się od sceny zbiorowej. Z bezkształtnej materii cielesnej ułożonej w centrum, powoli oddzielają się dwie opozycyjne wobec siebie części społeczeństwa – motyle-arystokracja i robaki-mieszczaństwo. Czy to trwały „układ”, który jest niepodważalny? Czy jednak można pokonać granice swojej sfery i wejść do innej?

Szczecińska „Lalka” koncentruje się na głównych bohaterach powieści Prusa, czyli Stanisławie Wokulskim i Izabeli Łęckiej. Co prawda widzimy też takie postacie jak Rzecki, Starski, Wąsowska czy Stawska, ale ich obecność jedynie uzupełnia narrację i „dopowiada” relacje między głównymi postaciami. Odpowiedzialny za dramaturgię spektaklu Karol Urbański wiedział, że przełożenie na taneczną opowieść tak obszernej i wielowątkowej powieści, byłoby niezwykle trudne, a zatem podstawą narracji uczynił relację między Wokulskim i Łęcką, ich emocje, zamierzenia oraz to, co niechwytne w słowach, a co można wyczytać z ruchu, mowy ciała.

Nieosiągalna bliskość

Wokulski (w tej roli Paweł Wdówka) jest niepewny, niezdecydowany, wciąż zdystansowany, co może wynikać z faktu, że czuje się obco w świecie Izabeli (którą kreuje Aleksandra Januszak-Kacperska). Oboje należą do różnych klas społecznych. Ta bariera jest w choreografii wyraźnie zarysowana. Wokulski krąży wokół Izabeli, ale bliski kontakt jest dla niego wciąż nie do osiągnięcia. Ona jest chłodna, wyniosła, kapryśna. Pomocny jest natomiast Rzecki (w tej roli Patryk Kowalski), który wspiera Wokulskiego i podąża za nim jak cień…

Barwne kostiumy i projekcje

Kostiumy Zuzanny Markiewicz są bliskie nowoczesnym wzorom, a tylko pewne akcenty nawiązują do epoki Prusa. Wizualna warstwa spektaklu to także projekcje (stworzone przez Mateusza Kokota), ukazujące miejsca, w których rozgrywa się akcja powieści. To takie przestrzenie jak: salon, sklep, ulica, plac Zamkowy w Warszawie, paryski pejzaż… Ciekawa jest sekwencja, w której tancerze mają na twarzach maski, co można odczytać jako obraz arystokracji, podobnej do marionetek, powielających sztuczne i bezduszne konwenanse…

Poematy symfoniczne w tle

Bardzo ważną rolę w spektaklu odgrywa muzyka. Słyszymy m.in. poemat symfoniczny „Step” op. 66 Zygmunta Noskowkiego oraz utwory Mieczysława Karłowicza, m.in. poemat symfoniczny „Odwieczne pieśni” op. 10 czy Serenadę na orkiestrę smyczkową op. 2. Kuba Wnuk, kierownik muzyczny spektaklu i dyrygent, postanowił pokazać różnorodność symfoniki z epoki Prusa. Poza tym za sprawą takiego wyboru uhonorował także przypadającą w tym roku 180. rocznicę urodzin Noskowskiego oraz 150. rocznicę przyjścia na świat Karłowicza. Orkiestra Opery na Zamku niewątpliwie ma trudne zadanie, bo partytury wspomnianych kompozycji są bardzo wymagające.

Spektakl miał swoją premierę 17 października, a do repertuaru wróci w połowie stycznia 2027 roku.

[1/7]
AUTOR ZDJĘCIA: fot. P. Walendziak
[2/7]
AUTOR ZDJĘCIA: fot. P. Walendziak
[3/7]
AUTOR ZDJĘCIA: fot. P. Walendziak
[4/7]
AUTOR ZDJĘCIA: fot. P. Walendziak
[5/7]
AUTOR ZDJĘCIA: fot. P. Walendziak
[6/7]
AUTOR ZDJĘCIA: fot. P. Walendziak
[7/7]
AUTOR ZDJĘCIA: fot. P. Walendziak